IDEJA O BALKANSKOM SAVEZU VOJNE NEUTRALNOSTI SE ŠIRI

Predsjednik Srpske narodne partije (SNP), doktor ekonomskih nauka Nenad Popović dao je intervju ruskom listu „Parlamentskaя gazeta“. „Ruska riječ“ ekskluzivno objavljuje srpsku verziju ovog intervjua u kojem je Nenad Popović iznio svoj stav o pitanju mogućnosti ili nemogućnosti ponovnog rađanja istorijskih tradicija nesvrstavanja na postjugoslovenskim prostorima.

Od sredine 50 tih godina Jugoslavija je uspješno sprovodila politiku nesvrstavanja i bila je lider Pokreta nesvrstanih, koji se po pravu smatrao trećim po veličini geopolitičkim savezom poslije NATO-a i Varšavskog pakta, objašnjava Nenad Popović, predsjednik Srpske narodne partije (SNP), koja u Rusiji aktivno sarađuje sa partijom „Edinaя Rossiя“. Popović uvjereno kaže: Danas, poslije više od dvije decenije od tragičnog raspada Jugoslavije, ideja formiranja na Balkanu vanblokovskog saveza dobija novi smisao. Za takav projekat u ovom trenutku postoje sljedeći preduslovi:

1) Neutralnost Srbije, zapečaćena na parlamentarnom nivou;

2) Nemogućnost ulaska Bosne i Hercegovine u NATO zbog blokiranja te odluke od strane Republike Srpske;

3) Nemogućnost ulaska Makedonije u NATO, koji blokira Grčka;

4) Sve veća podrška ideji o stalnoj neutralnosti u Crnoj Gori.

Kakva je savremena perspektiva razvoja vanblokovskog prostranstva na postjugoslovenskoj teritoriji?

Nenad Popović: Pravno pokriće za takvu ideju, za sada, postoji u Rezoluciji Narodne skupštine Srbije o zaštiti suvereniteta, teritorijalnog integriteta i ustavnog poretka Republike Srbije koju je, 2007. godine, srpski parlament usvojio na predlog Vlade tadašnjeg premijera Vojislava Koštunice, čiji sam bio potpredsjednik stranke.

Podsjećam da je ta Rezolucija donijeta odmah nakon propasti nametnutih pregovora u Beču, u kojima su, pod posredovanjem finskog diplomate Martija Ahtisarija, „pregovarači“ iz lažne NATO države Kosovo, stvorene silom na teritoriji Srbije, ohrabreni da ne prihvataju niti jedno drugo rješenje kosovskog pitanja osim proglašenja nasilne nezavisnosti ove južne srpske pokrajine. Zato se, u ovom dokumentu Skupštine Srbije, između ostalog, kaže: „Zbog ukupne uloge NATO-a, od protivpravnog bombardovanja Srbije bez odluke Savjeta bezbijednosti do Aneksa 11 odbačenog Ahtisarijevog plana, u kome se određuje da je NATO „konačan organ” vlasti u „nezavisnom Kosovu”, Narodna skupština donosi odluku o proglašavanju vojne neutralnosti Republike Srbije u odnosu na postojeće vojne saveze do eventualnog raspisivanja referenduma na kojem bi se donijela konačna odluka po tom pitanju.“

U Srbiji se i danas, između dvije trećine i blizu 85 odsto građana, izjašnjava protiv eventualnog pristupanja NATO paktu. I to je faktičko stanje, s tim što, u ovom trenutku, i vlast smatra da je učešće u programu „Partnerstvo za mir“ maksimalan i dovoljan okvir za saradnju Srbije sa NATO-paktom.

Pokušaje približavanja Bosne i Hercegovine NATO-paktu čemu streme politički predstavnici Bošnjaka i Hrvata u BiH, blokiraju vlasti entiteta Republika Srpska, a građani ovog entiteta koji zauzima 49 odsto teritorije BiH otvoreno iskazuju zahtjeve za čvršćim političkim i vojnim povezivanjem sa Ruskom Federacijom.

U Bivšoj Jugoslovenskoj Republici Makedoniji, kakav je zvanično priznati privremeni naziv ove države stvorene na prostoru bivše SFRJ, postoji polovično raspoloženje većinskog makedonskog naroda prema ulasku u NATO, ali i skoro aklamativna podrška albanske nacionalne manjine, inače separatistički usmjerene, koja čini više od jedne trećine stavnovništva Makedonije. Međutim, susjedna Grčka, iz istorijskih razloga, osporava ime «Republika Makedonija» i time sprječava ulazak Makedonije u NATO, ali i Evropsku uniju.

Kada je riječ o Crnoj Gori, tu je situacija još jasnija. Crnogorci tradicionalno gaje simpatije prema Rusiji, u Crnoj Gori živi najmanje 40 odsto građana koji se osjećaju i izjašnjavaju kao Srbi, a i među onima koji se u nacionalnom smislu smatraju Crnogorcima, dobar dio je onih koji su protiv pristupanja NATO-u iako je ova zemlja već dobila poziv Sjevernoatlantske alijanske za pristupanje. Zato pronatovski režim u Crnoj Gori uporno izbjegava raspisivanje referenduma na kome bi se građani, sasvim sigurno, većinski izjasnili za vojnu neutralnost Crne Gore, znači protiv ulaska u NATO.

Kakvi mogu da budu oblici i smjerovi saradnje u okvirima formiranja vanblokovskog prostora (politički, međuvladini, diplomatski, ekspertni, vojno-tehnički, ekonomski itd)?

Nenad Popović: Iz ovoga što sam potencirao analizirajući trenutni odnos građana i vlasti u četiri bivše jugoslovenske republike prema NATO-paktu, može se zaključiti da postoje izvijesni preduslovi za zaokruživanje tog (ili dijela tog) prostora u neki, formalni ili neformalni, vanblokovski prostor. Mi smo još prije Drugog svjetskog rata i neposredno poslije njega, na prostoru Balkana imali pokušaje formiranja neke vrste političkih ili malih vojnih saveza, „malih antanti“, kao odgovora na blokovsku, bipolarnu podijeljenost Evrope i svijeta.

U ovo vrijeme, neki eventualni, balkanski savez nezavisnih država, na dijelu Balkana, mogao bi, u ovom trenutku, da počiva na najviše dva najmanja zajednička sadržioca. Dakle, prvi bi bila vojna neutralnost, odnosno moguće odbijanje učlanjenja ovih država u NATO, a drugi bi bilo građenje neke mikroekonomske cjeline, jednog čvršćeg tržišta unutar globalne „bare pune krokodila“, jedne vrste ekonomske zajednice koja ne bi imala direktne političke pretenzije. Jer, mora se imati u vidu da su vlasti sve četiri zemlje, u ovom trenutku, neke s više, neke s manje elana, na takozvanom evropskom putu, odnosno zalažu se sa pristupanje svojih država Evropskoj uniji.

Ovo, vjerovatno, ne bi bila klica formiranja nekog novog Pokreta nesvrstanih koji je, od šezdesetih do kraja osamdesetih godina prošlog vijeka, bio, poslije NATO-a i Varšavskog pakta, treći po veličini i snazi, geopolitički savez. Ali, sigurno bi bila jedna vrsta ohrabrenja, davanja nade, građanima ovih država da postoji života i izvan Evropske unije, a kamoli NATO-a…

Naravno, nužno je podsjetiti da postoje razne mogućnosti, razni oblici i smjerovi saradnje na ovakvom jednom prostoru koji bi mogao da ostane vanblokovski: mnogo je zajedničkih privrednih, infrastrukturnih, energetskih, vojno-tehničkih i drugih projekata ovdje započeto u vrijeme nekadašnje SFRJ. Ove zemlje sjutra bi mogle da dijele diplomatska i ekonomska predstavništva po svijetu, imale bi jedinstvenu, usaglašenu politiku kada je riječ o globalnim izazovima, kao što je upravo jedan od njih, danas aktuelan: migrantska kriza itd.

Kakvo, po Vašem mišljenju, može da bude učešće Rusije u razvoju tog projekta?

Nenad Popović: Mislim da Rusija ne bi trebalo da se direktno involvira u eventualne takve integracije nego da bude tu, spremna da pomogne, ako bi pomoć sa ovih prostora bila zatražena. Jer, različite su forme i nivo emocija prema Rusiji na ovom prostoru: od emotivnog i javno manifestovanog rusofilstva izraženog u najvećem dijelu srpskog naroda, u Republici Srpskoj, Srbiji, među Srbima u Crnoj Gori, do racionalnog odnosa prema Rusiji, ali i nezadovoljstva odnosom NATO-a prema ovom prostoru, koji preovlađuje u Makedoniji, dijelu građana Crne Gore i drugom entitetu u BiH.

 Dobra polazna pozicija Rusije je upravo u njenom principijelnom političkom i diplomatskom stavu prema ovom prostoru: Rusija podržava teritorijalnu cjelovitost Makedonije, nezavisnost Crne Gore, suverenitet BiH, ali i integritet oba njena sastavna entiteta, ne priznaje jednostrano proglašenu nezavisnost lažne države Kosovo…

Projekti kao što je bio ruski projekat „Južni tok“ koji je stopirala Evropska unija, prije svega iz sebičnih razloga i straha od širenja ekonomskog i političkog uticaja Rusije na Balkanu i u ovom dijelu Evrope, upravo bi bili na fonu onoga što bi Rusiji trebalo da čini ako želi da osnaži vanblokovsko konstituisanje ovog prostora.

Rusija bi morala da pomogne formiranje i osnaži razvoj postojećih institucija za saradnju ovih država sa RF, kao što to, na ovom prostoru, već, dosta agresivno, čine Evropska unija i NATO.

Šta bi Vi još htjeli da dodate za ruske i strane čitaoce?

Nenad Popović: Mi u Srpskoj narodnoj partiji (SNP), kao evroskeptici, smatramo da bismo ulaskom u sadašnju EU, koja, evo, na prvom ozbiljnijem testu, ovoj migrantskoj krizi, pokazuje svu svoju krhkost i poroznost, više izgubili nego što bismo dobili. Srbija treba da ima najbolju bilateralnu – političku, ekonomsku i kulturnu – saradnju sa savim državama članicama EU, ali smatramo da Srbija ne treba da postane članica EU. Takav stav nije rezultat naše ostrašćenosti, već računa koji je napravljen hladne glave da Srbija u ovom trenutku nema ekonomski interes da pristupi EU. S druge strane, Ruska Federacija je naš prirodni saveznik i, kroz cjelokupnu istoriju, naš najiskreniji partner i prijatelj. Kada je god bilo potrebno, ruski zvaničnici su se zalagali za rješenja koja su za Srbiju u tom trenutku bila najprihvatljivija. I u UN, i u drugim međunarodnim organizacijama, i u bilateralnim odnosima sa drugim zemljama. Zahvaljujući Rusiji spriječeno je izglasavanje britanske rezolucije o Srebrenici, čiji je cilj bio da čitav srpski narod žigoše kao ”genocidan”. Takođe, da nije bilo ruskog “ne” Zapad bi lažnu državu Kosovo progurao u Unesko, ali zahvaljujući Rusiji to je spriječeno.

Kada SNP bude na vlasti odnosi Srbije i Rusije biće još bliži i intenzivniji, ali bilo bi nepošteno da i sadašnjoj vlasti ne odamo priznanje da, uprkos velikim pritiscima iz Brisela, da uvede sankcije Rusiji, zvanični Beograd to nije učinio.

SNP se zalaže i za bližu vojno-tehničku, a implicitno i ukupnu saradnju Rusije i Srbije na planu odbrane i bezbijednosti i, u tom svjetlu, pozdravljamo nedavnu posjetu potpredsjednika Vlade RF Dimitrija Rogozina Beogradu. Naša saradnja sa Rusijom ne smije da bude zasnovana samo na istorijskim i emotivnim vezama. Moramo da gledamo u budućnost i da razvijamo što bližu ekonomsku saradnju između dviju zemalja. Baš zato, SNP je na Zlatiboru, u opštini Čajetina, inicirala otvaranje prve regionalne Kancelarije za ekonomsku saradnju sa Rusijom, koja treba da pomogne da se proizvodi iz tog kraja u većem obimu izvoze na rusko tržište. To je model saradnje sa našim ruskim partnerima koji želimo da primenimo u svim delovima Srbije. Želimo da povećamo prisutnost naših proizvoda na ruskom tržištu, pogotovo u ovo vrijeme kada su na snazi sankcije Rusije prema EU i Turskoj. U tome vidimo veliku šansu za rast izvoza i oporavak srpske privrede.

 

Izvor: ,,Ruska reč”