Prošao je još jedan 1. april, Dan omladinskih radnih akcija, dan kada su 1946. godine počele pripreme za organizovanje radne akcije na izgradnji pruge Brčko- Banovići. To je pravi povod da se prisjetimo godina kada smo širom SFRJ učestvovali na omladinskim radnim akcijama.
Omladinske radne akcije su nastale u toku Narodnooslobodilačke borbe, a naročito su bile popularne nakon završetka Drugog svjetskog rata i imale su za cilj da obnove i izgrade privredu, infrastrukturu, naučne, sportske i kulturne objekte u Jugoslaviji. U prvim poslijeratnim saveznim omladinskim akcijama, milioni omladinaca gradili su autoputeve, pruge, fabrike, čak i čitave gradove. Svojom masovnošću, iskazanom nesebičnošću i željom da se izgradi zemlja, mladi su ostvarivali veoma vrijedne rezultate, često u teškim uslovima rada. Oni su odmah nakon rata radili sa malo mehanizacije, bez dovoljno iskustva, bez dovoljno odjeće i obuće. Prve poslijeratne radne akcije organizovane su na izgradnji pruga Brčko- Banovići, Šamac- Sarajevo, Nikšić- Titograd i na izgradnji fabrika i hidrocentrala. Nova faza radnih akcija započinje izgradnjom autoputa Bratstvo-Jedinstvo, ali i radnim akcijama Sava, Novi Beograd, Đerdap, Sutjeska, Morava, izgradnja pruge Beograd- Bar i mnogim drugim. U Crnoj Gori su organizovane mnoge radne akcije, kako lokalnog, tako i saveznog nivoa, a najpoznatije su izgradnja pruge Nikšić- Titograd, izgradnja pruge Beograd- Bar, radna akcija na otklanjanju posledica katastrofalnog zemljotresa na Crnogorskom primorju 1979. godine, omladinska radna akcija Titograd za izgradnju objekata komunalne infrastrukture u glavnom gradu i na kraju savezna omladinska radna akcija ,,Titova šuma‘‘ na pripremi terena i pošumljavanja goleti u okolini Titograda. U ovim radnim akcijama učestvovali su brigadiri iz svih republika SFRJ, kao što su i brigadiri iz Crne Gore u sastavu brojnih omladinskih radnih brigada iz svih gradova učestvovali na saveznim radnim akcijama u drugim republikama.
U literaturi je vrlo malo ili nimalo prostora posvećeno omladinskim radnim akcijama u Crnoj Gori. Sve se svodi na sjećanja brigadira i njihovu ličnu foto i drugu dokumentaciju. Najviše podataka o radnim akcijama u Crnoj Gori moglo bi se naći u arhivi „Pobjede“ koja je, prema mojim sjećanjima, dnevno informisala građane Crne Gore o dešavanjima na radnim akcijama. To sa sigurnošću mogu tvrditi za godine u kojima sam ja bio komandant savezne radne akcije. U,,Pobjedinim‘‘ izdanjima postoje i podaci o omladinskim radnim brigadama iz gradova u Crnoj Gori koje su učestvovale na radnim akcijama širom SFRJ.
Ostalo je zapisano da je više od dva miliona mladih akcijaša s prostora Jugoslavije izgradilo više od 560 km pruga, 11 fabrika, pet hidroelektrana. Brigadiri su zasadili na stotine hiljada sadnica, iskopali na stotine hiljada kilometara kanala za postavljanje vodovodnih i telekomunikacionih cijevi, radili nasipe na rijekama, vršili pripremu terena za izgradnju autoputeva. Omladinci su ustajali rano i prvi dio dana radili fizičke poslove na terenu, a nakon završeka rada vraćali su se u brigadirsko naselje gdje su se bavili sportskim, kulturnim i idejnopolitičkim aktivnostima. Pohađali su kino, foto i radio kurseve, dobijali diplome o položenom ispitu za sportske sudije, dobijali vozačke dozvole. Pohađali su kozmetičke, daktilografske, elektrovarilačke i mnoge druge kurseve. Takav polet, entuzijazam i ljubav prema idealima kojima se težilo ne mogu se zamisliti od onih koji to nijesu doživjeli ili u tome učestvovali. Učili smo da živimo u kolektivu, da dijelimo rad i zadovoljstvo. Sjećam se kako smo se pravili važni noseći akcijaške uniforme, brigadirske značke i bedževe, kao da nosimo najnoviji modni brend. Djevojke su nas više primjećivale nego ostale momke na titogradskom korzu. Naročito su, u moje vrijeme, bile moderne brigadirske uniforme koje su se za učesnike radne akcije u Titogradu šile u,,Titeksovom‘‘ pogonu u Murinu. Posebno su bila zapažena otvaranja i zatvaranja radnih akcija. Posjete poznatih sportista i estradnih zvijezda. Rastanci su bili priča za sebe. Puni suza, emocija i razmjene adresa. Pozdravljali smo se ne sa,,zbogom‘‘ nego s,,doviđenja‘‘, iduće godine ponovo na nekoj od saveznih radnih akcija širom Jugoslavije. Na radnim akcijama su se rađale i velike ljubavi koje su u brojnim slučajevima krunisane brakom. Nijesmo se dijelili ni po nacionalnim, ni po teritorijalnim šavovima, bili smo posvećeni izgradnji svoje zemlje i to bez novčane nadoknade ili bilo koje druge privilegije. Kritičari mogu svaku stvar dovesti do apsurda, pa i život na radnim akcijama, no radne akcije su za nas koji smo za njih i sa njima živjeli, bile nešto najljepše što nam se moglo desiti u ono vrijeme.
DAN
